Waarom investeert HP, met een jaaromzet van circa 80 miljard dollar, in technologie die een enthousiaste Oegandese kapper helpt om 50 dollar te lenen?
Het ontwikkelen van een RTS (Remote Transaction System) om dergelijke leningen te faciliteren maakt daadwerkelijk deel uit van een langetermijnstrategie van HP, e-inclusie. Hiermee wil HP de sociale en economische kansen van het digitale tijdperk breder toegankelijk maken.
Het gebrek aan krediet is een van de grootste obstakels om aan armoede te ontsnappen. In samenwerking met een consortium van zeven vooraanstaande microfinancieringsorganisaties lanceerde HP een pilotprogramma in Oeganda om een doorbraak te forceren in de schaal van microfinanciering; bedrijfjes met een gering inkomen waarvan uiteindelijk 500 miljoen van de armste mensen in ontwikkelingslanden kunnen profiteren.
Kan het uitbreiden van kleine leningen in ontwikkelingslanden in de loop van de komende tien jaar extreme armoede helpen te verminderen, zeg met de helft?
De Verenigde Naties geloven dat dit mogelijk is en hebben 2005 uitgeroepen tot het Internationaal Jaar van het Microkrediet in een poging om ondersteuning te krijgen bij het toegankelijker maken van financiële services voor arme mensen en mensen met een laag inkomen.
"Microfinanciering is geen liefdadigheid" verkondigde secretaris-generaal Kofi Annan in de toespraak waarmee hij het initiatief lanceerde. Het is een manier om dezelfde rechten en diensten aan huishoudens met een laag inkomen te geven als de rechten en diensten die beschikbaar zijn voor iedereen anders. Men moet erkennen dat arme mensen de oplossing vormen en niet het probleem."
In 2003 riep HP een groep van zeven publieke en private microfinancieringsorganisaties bijeen om via het gebruik van technologie innovatieve, doeltreffende, toegankelijke oplossingen op microfinancieringsschaal te ontwikkelen en te steunen.
"Wij willen als katalysator fungeren om een doorbraak te bewerkstelligen in de schaal waarop microfinanciering plaatsvindt. Hiertoe bouwen wij een end-to-end-transactiesysteem dat de financiële gegevens vastlegt op het transactiepunt, waar dat ook ligt, en die data uiteindelijk laat vloeien naar bestaande infrastructuren, zoals netwerken van geldautomaten, centrale posten en kredietreferentiebureaus", aldus Janine Firpo, directeur van Global Multisector Initiatives.
In samenwerking met USAID creëerde het team een technologische microfinancieringsoplossing, RTS (Remote Transaction System) dat leunt op de cellulaire infrastructuur die 85% van Oeganda dekt. Er werden veldtesten uitgevoerd in semi-stedelijke en plattelandsgebieden in het hele land. In de planning komt er in maart 2005 een einde aan de initiële pilotactiviteiten.
"Door het werk dat wij in Oeganda doen, zijn wij geneigd te geloven dat de hefboomwerking van de snelgroeiende cellulaire infrastructuur, het vertrouwen van de gemeenschap en kleine beetjes gegevens in potentie sterk kunnen bijdragen aan de oplossingen voor de dingen die mensen nodig hebben", aldus Firpo.
Met behulp van het RTS-apparaat en de smartcard van de lener kan een veldagent de uitbetaling van de lening en de inleg van spaargelden elektronisch vastleggen, opslaan en versturen. Deze informatie werd tot nu toe handmatig bijgehouden.
De oorspronkelijke versie die het team had gebouwd werkte online, maar werd allengs omgebouwd tot een voornamelijk offline werkende oplossing, een van de vele veranderingen in een proces van vallen en opstaan op basis van de lokale realiteit.
TDe software werd helemaal nieuw ontwikkeld op basis van een reeks vroegtijdige specificaties die het team had opgesteld met het oog op de lokale omgeving; onstabiele elektriciteit, ongeletterde bevolking, beperkte technische ondersteuning en extreme condities. Toch werkt de oplossing met vooraanstaande technologie en normen voor financiële systemen, zoals JAVA, webservices en EMV. Het idee was om een schaalbare oplossing tegen geringe kosten te ontwikkelen waarmee lokale financiële informatie kan worden vastgelegd.
Met het RTS kunnen microfinancieringsinstellingen hun financiële services (transacties en andere bancaire diensten) uitbreiden naar klanten met een laag inkomen op het platteland. Daarbij wordt gebruik gemaakt van handige locaties, over het algemeen bedrijfjes van lokale handelaren.
"Wij laten de bestaande menselijke infrastructuren overgaan in nieuwe, opkomende technische infrastructuren", zo legt Firpo uit. "Microfinancieringsklanten kunnen hun geld storten en opnemen via een netwerk van geaccrediteerde derden, zoals handelaren en andere eigenaren van kleine bedrijfjes, de zogeheten 'menselijke geldautomaten'".
Het allerbelangrijkste doel van het microfinancieringsteam is het bereiken van een doorbraak qua schaal. Er zijn een paar schaalvoorbeelden bekend van de 7.000 microfinancieringsinstellingen die wereldwijd opereren; de meeste van hen bedienen minder dan 25.000 klanten. Slechts tien tot vijfentwintig van hen hebben meer dan één miljoen klanten.
Firpo noemt het voorbeeld van de Verenigde Staten. "Om te kunnen groeien trad er in de Amerikaanse financiële wereld een verschuiving in denken op; van door de bank gecontroleerde leningen naar een door de klant zelf gecontroleerd krediet van $ 1.000". Technologie speelde ook een enorme rol, waardoor de tijd die het kostte om een creditcard te gebruiken werd teruggebracht tot minder dan een minuut. In minder dan 40 jaar groeide het aantal creditcards in de Verenigde Staten van nul tot 640 miljoen kaarten.
Het opschalen van de microfinancieringsbranche vereist niet alleen achterliggende standaarden en technologie, zoals die bijvoorbeeld door VISA International worden gehanteerd, maar ook een andere manier van denken over microfinancieringsinstanties op basis van het geleerde in landen als Oeganda.
"Het RTS is gebouwd met het oog op dat bredere perspectief", aldus Firpo. "Het is de eerste stap in een veel langere termijnvisie waarin wij overal ter wereld bankservices aan mensen kunnen bieden".
Printversie
